دقماق ( doqm q ) ا . ع . نوعى از ماهى . دقمة ( daqemat ) ا . ع . شتر و يا گوسپند كه حنك آن از پيرى رفته باشد . دقمس ( deqams ) ا . ع . ابريشم . دقن ( daqn ) م . ع . دقنه دقنا ( از باب نصر ) : بازداشت او را و محروم گردانيد . و نيز دقن : بر روى زدن كسى و يا عام است . و دقن فى لحى الرجل : اذا ضرب فيه . دقوان ( daqv n ) ص . ع . مؤنث دقوى يعنى ماده شتر بچه‌اى كه از شير زياد خوردن شير ناگوارد شده باشد مر او را . دقوس ( doqus ) م . ع . دقس فى البلاد دقوسا ( از باب نصر ) : بشتاب رفت در شهرها . و ما ادرى اين دقس اى اين ذهب . و دقس به ( مجهولا ) : يعنى كجا برده شد . و دقس الوتد : فرورفت ميخ در زمين . و دقس خلف العدو : حمله كرد پس دشمن . و دقس البئر : پر كرد چاه را . دقوع ( daqu ' ) ص . ع . بعير دقوع اليدين : شترى كه مىاندازد هر دو دست را بر زمين و مىكاود و برمىانگيزد خاك را . دقوف ( doquf ) ا . ع . هيجان شهوت ابنه . دقوق ( daquq ) ا . ع . داروئى براى چشم . دقوق ( daquq ) و دقوقاء ( daquq ' ) و دقوقى ( daquq ' ) ا . ع . شهرى ميان بغداد و اربل . دقوقة ( daquqat ) ا . ع . گاوان و خران خرمن كوب . دقول ( doqul ) م . ع . دقل فلان دقولا ( از باب نصر ) : غايب شد فلان . و دقل فى الشيئ : درآمد در آن چيز . دق ولق ( daq - o - laq ) ص . پ . خشك و خالى . و صحراى بىعلف . و سر بىمو . مر . دق . دقوى ( daqv ) ص . ع . شتر بچه‌اى كه از شير زياد خوردن شير ناگوارد شده باشد آن را . دقى ( daq ) م . ع . دقى الفصيل دقى ( از باب سمع ) : چندان شير خورد بچهء شتر كه ناگوارد شد مر آن را . دقى ( daqi ) ص . ع . شتر بچه‌اى كه از شير زياد خوردن شير ناگوارد شده باشد مر آن را . دقيانوس ( daqy nus ) ا . ع . نام پادشاهى كه اصحاب كهف از وى گريخته بودند . دقيرة ( daqirat ) ا . ع . مرغزار نيكو بسيار گياه . دقيق ( daqiq ) ا و ص . ع . آرد . ج . ادقة . و باريك از هر چيزى . و كار پوشيده و غامض و دورو و خلاف واضح . و كم خير . ج : دقاق و ادقة و دقائق . دقيقة ( daqiqat ) ا و ص . ع . مؤنث دقيق . ج : دقاق و دقائق . و گوسپند . يق . ما له دقيقة و لا جليلة اى غنم و ابل . و باصطلاح نجوم يك جزء از شصتم جزء يك درجه . ج : دقائق . دقيقه ( daqiqe ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - يكى از تقسيمات زمان كه عبارت از شصتم جزء از هر ساعت باشد . و زمان بسيار كوتاه چنان كه گويند يك دقيقه صبر كنيد . و باصطلاح هيئت يك شصتم جزء از هر يك درجات يك دائره . دقيقه‌ياب ( daqiqe - y b ) ص . پ . كسى كه كشف اشكالى را كند و باريك بين و نكته سنج . دقيلة ( daqilat ) ص . ع . شاة دقيلة : گوسپند لاغر و خرد و خوار . ج : دقال . دقيوس ( daqyus ) ا . ع . پادشاهى كه بر غار اصحاب كهف مسجدى بنا كرد . دسيوس امپراتور روم كه از 249 تا 251 ميلادى سلطنت كرد و تازيان اين لفظ را تازيگانيده دقيوس گفتندى . دك ( dak ) ا . پ . حصه و نصيب و بهره و تقدير و قضا . و اندازه و ميزان . و گدا و مفلس . و فقر و گدائى . و محكم و استوار و مضبوط و سخت . و صدمه و آسيب و تصادم و ضرب . و سر و رأس . و سر بىمو . و كوه بىبر و بىسبزه . و صحراى بىگياه . و زمين سخت كه آن را نتوان كندن . و درخت بىبرگ . و پى ديوارى كه چينه بر بالاى آن گذارند . و دك زدن : گدائى كردن . دك ( dek ) پ . كلمه‌ايست كه در خواندن و طلب كردن خروس استعمال مىكنند . دك ( dakk ) ا و ص . ع . زيگستان هموار . و توده . ج : دكاك . و ارض دك : زمين كوفته و هموار كرده . و مكان دك : كذلك . ج : دكوك . و قوله تعالى : جَعَلَهُ دَكًّا : يحتمل ان يكون مصدرا اى دكة او اراد جعله ذادك . و نيز دك : هموارى زمين در بلندى و پستى . دك ( dakk ) م . ع . دكه المرض دكا ( از باب نصر ) : كوفته كرد آن را بيمارى . و دككت الركية : انباشتم آن چاه را به خاك و پنهان كردم . و دك الرجل ( مجهولا ) : بيمار گرديد آن مرد . و دكت الارض : هموار گرديد بلندى و پستى آن زمين . و نيز دك : كوفتن . و ويران كردن . و هموار نمودن . قوله تعالى : فَدُكَّتا دَكَّةً واحِدَةً . و روفتن خاك و هموار كردن آن . دك ( dokk ) ص . ع . ج . ادك و دكاء . دك ( dokk ) ا و ص . ع . درشت و ستبر . و كوه نرم . ج : دككة .